يتمتع الاقتصاد الهولندي بالمرونة، لكن القوة الشرائية ستنخفض في العام المقبل

Door de oorlog in Iran en de hogere energieprijzen dreigen veel Nederlandse huishoudens in 2027 minder te besteden te krijgen. De koopkracht daalt met 0,3 procent als de overheid het beleid ongewijzigd laat.

Dit jaar stijgt de koopkracht voor de doorsnee Nederlander nog wel, maar een stuk minder dan tot nu toe werd verwacht. In de laatste berekening ging het CBP er nog van uit dat dit jaar de koopkracht met 1,4 procent zou stijgen. Dat is bijgesteld naar 0,6 procent.

Dat blijkt uit de nieuwste ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) in de Macro-Economische Verkenningen (MEV). Die worden gezien als het uitgangspunt voor de onderhandelingen tussen politieke partijen over de Miljoenennota. Het kabinet kan, in samenwerking met de oppositie, maatregelen nemen om bepaalde groepen te compenseren.

Toch vallen de gevolgen mee als je ziet wat er aan de hand is in de wereld, stelt CPB-directeur Pieter Hasekamp. "Over de hele linie valt het mee. De Nederlandse economie is veerkrachtig."

Onzekerheid Ondanks grote spanningen in de wereld blijft de Nederlandse economie namelijk wel groeien, naar verwachting volgend jaar met 1,2 procent.

Dat is minder dan dit jaar, maar de economie blijft overeind door een sterke export en doordat de overheid geld blijft uitgeven. Ook de meeste Nederlandse huishoudens hebben nog genoeg te besteden.

Wel blijft het economische beeld onzeker. Het CPB waarschuwt voor invoering van importtarieven, onrust op de financiële markten en hogere energieprijzen. In het bijzonder noemt Hasekamp de Nederlandse afhankelijkheid van machinebouw. De export van bijvoorbeeld chipmachines van ASML is nu heel sterk door enorme investeringen in AI. Het CPB waarschuwt dat deze investeringen kunnen terugvallen.

Koopkrachtplaatjes Het CPB berekent hoeveel de doorsnee Nederlander er in koopkracht op vooruitgaat. Dat wil zeggen hoeveel meer of minder er besteed kan worden aan spullen en diensten ten opzichte van het voorgaande jaar.

Voor verschillende inkomensgroepen worden koopkrachtplaatjes gemaakt. Hoeveel iemand er echt op vooruitgaat, hangt sterk af van persoonlijke omstandigheden. Denk aan onverwachtse uitgaven, toeslagen en bestedingspatronen.

Hoge energieprijzen maken het dagelijks leven nu al duurder. Veel Nederlanders kunnen die prijsstijging wel aan, zegt CPB-directeur Hasekamp: "Omdat ook de lonen stijgen. Dat dempt het effect van die hoge prijzen."

Weliswaar stijgen in 2027 de lonen opnieuw, maar dat zal voor veel Nederlanders niet genoeg zijn om meer uit te kunnen geven. Dat komt door prijsstijgingen, maar ook doordat het kabinet de inkomstenbelasting wil verhogen. Ook blijft er minder nettoloon over doordat werkgevers meer premie moeten gaan afdragen voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Armoede Volgend jaar loopt het aantal mensen in armoede op. Sinds 2024 daalde het aantal mensen onder de armoedegrens met ruim 90.000 naar 460.000 mensen. Volgend jaar loopt het op naar 470.000, verwacht het CPB.

Dit jaar neemt de armoede nog wat af. Dat komt vooral door een stijging van de uitkeringen en een ruimere huurtoeslag. Dat het aantal mensen in armoede in 2027 toch weer groeit heeft vooral met de prijsstijgingen te maken. Het aantal kinderen in armoede loopt wel terug, zowel dit jaar als volgend jaar.

Als het kabinet mensen wil beschermen tegen de hoge energieprijzen, moet het zich richten op de kwetsbaarste huishoudens, adviseert het CPB. "Als je in een slecht geïsoleerd huis woont met een relatief laag inkomen, dan ga je echt wel pijn voelen", zegt Pieter Hasekamp.

Het planbureau herhaalt dat het onverstandig is om maatregelen te nemen die alle Nederlanders beschermen tegen prijsstijgingen. Beter is het om mensen met een laag inkomen en een slecht geïsoleerd huis financieel te helpen met verduurzaming.

Overheidsfinanciën De overheid geeft meer uit dan er binnenkomt en dat begrotingstekort loopt op. Dit jaar is die stijging fors. Het begrotingstekort komt uit op 2,8 procent.

Dat heeft vooral te maken met…