كما ارتفعت أسعار الطاقة في هولندا بسبب مشاكل مياه التبريد بسبب الجفاف

De problemen bij de energiecentrales in het oosten van Europa leiden tot een hogere energieprijs in Nederland. Vooral voor mensen met een dynamisch energiecontract is dat ongunstig: de energieprijs beweegt dan mee met de markt, anders dan bij een vast contract.

De prijs waarvoor stroom nu wordt ingekocht ligt in Nederland tussen de 150 en 200 euro per megawattuur. Dat was vorige maand nog rond de 80 euro.

Te warm Door de lage waterstand van de rivieren komen energiecentrales in Europa in de problemen. Enerzijds kunnen de fabrieken minder of geen koelwater binnenhalen, anderzijds mogen ze ook geen gebruikt koelwater meer lozen, omdat de rivier dan te warm wordt.

Bij het opwekken van energie komt veel warmte vrij, om die warmte op te vangen gebruiken ze het koelwater. Dat water, dat dus warm wordt, belandt daarna weer in de rivieren. Althans, zo zou het normaal gaan. Door de lage waterstand is er onvoldoende koelwater en ook de hogere temperatuur van het water is een probleem.

De rivieren warmen sneller op door de lage waterstand. Als het water te warm is, mag het gebruikte koelwater volgens Europese regels niet meer geloosd worden. "Dat is om de ecosystemen te beschermen, de planten en vissen. Maar ook drinkwater: dat nemen we uit de rivier en willen we niet te warm hebben", vertelt Jasper Verschuur, universitair docent bij de TU Delft.

Stilgezet De problemen spelen nu vooral in Frankrijk, Roemenië, Hongarije en Bulgarije. Centrales draaien op lagere capaciteit of helemaal niet, zoals in Hongarije. Daar is de kerncentrale van Paks stilgezet.

Het drijft de energieprijzen flink op. De landen gaan massaal op zoek naar nieuwe energie. Doordat de hele energiemarkt in Europa met elkaar is verbonden, leidt de grote vraag in die landen ook tot een hogere prijs in Nederland.

Gascentrales aangezet Overdag geeft dat nog niet veel problemen want dan is er voldoende voorraad vanuit zonne-energie. "Maar 's avonds gaat de zon weg en dan wordt er ook meer stroom gebruikt want iedereen is thuis. Dat leidt er allemaal toe dat er meer vraag is en dan moeten de gascentrales hier aan", vertelt Jan Vorrink van netbeheerder Tennet.

Het opstarten van de gascentrale drijft de prijs nog verder omhoog, omdat dat duurder is. Daar komt nog eens bij dat vanwege de onrust in het Midden-Oosten ook de gasprijs is gestegen. "De gasprijs is de laatste bron die de energievraag afdekt en heeft een grote invloed op de prijs", vertelt René Peters van onderzoeksbureau TNO.

De Nederlandse energieproductie hoeft nog niet af te schalen door de lage waterstand. Dat zou wel kunnen gebeuren als het water boven de 28 graden komt. "In Nederland staat ongeveer de helft van de grote energiecentrales langs de zee. Die onttrekken zoutwater en dat lozen ze weer diep in de zee. Dat is minder kwetsbaar. De andere helft staat langs rivieren en die zijn wel kwetsbaar voor dit soort situaties. Vooral centrales langs de Maas zijn extra kwetsbaar", vertelt universitair docent Verschuur.

De Maas is momenteel behoorlijk warm. Bij Maastricht tikt die de 25 graden aan. Of die kritieke grens van 28 graden bereikt wordt, is nog afwachten. "Dat is lastig te voorspellen. Het is afhankelijk van hoeveel regen er gaat vallen en of er een grote hittegolf aankomt."

Als er een nieuwe energiecentrale wordt gebouwd, is het daarom handiger om die langs zee te bouwen, vindt Verschuur. Door klimaatverandering wordt het warmer, zowel op het land als in het water. "De voorspelling voor de rivieren laat zien dat de temperaturen veel vaker veel hoger zullen zijn. Dat zou betekenen dat centrales langs de rivieren in de toekomst vaker hiermee te maken krijgen."