زيارة بوتين المثيرة للجدل إلى جزر الكوريل تكشف التوتر مع اليابان

De Russische president Poetin heeft voor het eerst een bezoek gebracht aan de Koerilen, een eilandengroep in de Stille Oceaan. De eilanden worden door Rusland gecontroleerd en door Japan als territorium geclaimd. Poetins aanwezigheid kan rekenen op kritiek vanuit Tokio.

De Russische president bezocht het eiland Iturup, het grootste van de eilandengroep en in Japan ook wel bekend als Etorofu, schrijven Russische staatsmedia. Iturup, of Etorofu, is een van de vier eilanden van de Koerilen die door zowel Rusland als Japan wordt geclaimd.

Op beelden van het bezoek is te zien hoe Poetin kaviaar proeft tijdens een bezoek aan een visverwerkingsbedrijf. Ook bezocht hij een ziekenhuis en een school, en sprak hij met bewoners.

De Japanse premier Takaichi noemt het bezoek compleet onacceptabel en beledigend. "De Noordelijke Gebieden maken historisch en juridisch gezien onlosmakelijk deel uit van het grondgebied van ons land. Dit bezoek van de zittende president van Rusland aan Etorofu is onverenigbaar met het consistente standpunt van Japan over de Noordelijke Gebieden," zei ze.

De Koerilen zijn sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in handen van de Russen. Toen werden de eilanden bezet door de Sovjet-Unie en de lokale bevolking werd uitgezet. In 1956 herstelden Rusland en Japan de banden en onderhandelden zij over het teruggeven van een aantal van de eilanden. Dat liep nooit ergens op uit.

De onderhandelingen hebben sinds een laatste ontmoeting in 2018 in Singapore geen voortgang geboekt. Na de Russische inval in Oekraïne in 2022 werden de onderhandelingen helemaal opgeschort, nadat Japan sancties tegen Rusland had ingesteld.

Militaire oefeningen Rusland begon gisteren ook met militaire oefeningen in de buurt van eilanden voor de kust van het Japanse eiland Hokkaido. Ook op het eiland Sachalin, waar een Russische marinebasis ligt, hield Poetin een bijeenkomst "over het waarborgen van de veiligheid van de oostelijke grenzen van Rusland", aldus staatszender RIA Novosti.

De Japanse premier zei dat het bezoek van Poetin het moeilijker maakt om relaties op middellange tot lange termijn te herstellen.

Correspondent Japan Anoma van der Veere: "Voor de voormalige Japanse bewoners en hun kinderen voelt het bezoek als een provocatie. Na de Sovjetbezetting werden de Japanse inwoners van de eilanden verdreven. Sindsdien hopen zij op terugkeer. Hun familieleden zien het bezoek van Poetin als een bewust machtsvertoon.

Veel voormalige bewoners zijn inmiddels hoogbejaard. De kans dat zij hun geboortegrond ooit nog terugzien, wordt daardoor steeds kleiner.

Door als eerste Russische president zelf naar de eilanden te reizen, benadrukt Poetin dat Moskou ze als definitief Russisch grondgebied beschouwt. Voor zijn eigen bevolking is het bezoek een vertoon van kracht en een verwijzing naar de overwinning op Japan in 1945. Tegelijkertijd stuurt hij Tokio een duidelijke boodschap: wat Moskou betreft valt er over teruggave niets meer te onderhandelen."